BİLSEM Tanılama Sürecinde Kullanılan Zeka Testlerinin Psikolojik Danışmanların ve BİLSEM Öğretmenlerinin Görüşlerine Göre Değerlendirilmesi

Ahmet Kurnaz, Semra Gökdemir Ekici

Özet


Özel yetenekli çocukların eğitiminde ilk adım onların tespit edilerek uygun bir şekilde tanılanmasıdır. Üstün zekâlı/yetenekli çocukların tanılanması, onlara uygun eğitim olanaklarının sunulması açısından büyük önem taşımaktadır. Özellikle bir çocuktaki mevcut yetenekler ne kadar erken fark edilirse, o ölçüde sahip olduğu kapasitenin körelmesine etki edecek faktörlerden uzak kalabilir ve yeteneklerinin geliştirilmesi için uygun ortam sağlanabilir. Ülkelerin gizli cevherleri olan özel yetenekli çocukları eğitebilmek için ilk önce onların tespit edilerek uygun bir şekilde tanılanması gerekmektedir. Ülkemizde üzerinde mutabık kalınmış bir tanılama yöntemi yoktur. Mevcut seçme etkinlikleri eğitimci, aile ve öğrenci görüşlerinden bağımsız yürütülmektedir. Bu araştırmanın amacı, ülkemizde özel yetenekli öğrencilerin tanılanması sürecinde kullanılan tanılama araçlarının olumlu-olumsuz yönleri belirleyerek, tanılama sürecinin netleştirilmesine yardımcı olmak ve sürecin daha sağlıklı yürümesine ışık tutabilecek tespitler yapabilmektir. Bu araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcılarını 18 BİLSEM öğretmeni ve 15 Psikolojik Danışman oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak araştırmacılar tarafından oluşturulan sabit form görüşme anketi oluşturulmuştur. Verilerin analizi aşamasında, betimsel analiz ve içerik analizi yöntemi birlikte kullanılmıştır. Araştırma sonunda Psikolojik Danışmanların düşüncelerine göre okul öncesi çocukların tanılanmasında zekâ testi kullanılmadığı ve uygulamaların ilden ile farklılık gösterdiği; grup tarama uygulamasının merkezi sistemle aynı anda yapılmasını daha nesnel ve adil olduğu; WISC-R testinin uygulamasının zor olduğu ve uzun zaman aldığı, ulaşılabilirliği arttığı bu yüzden güvenirliliğini yitirdiği için revizyona ihtiyacı olduğu; BİLSEM tanılama sürecinde WISC-R testi yerine WNV Testinin uygulanıyor olmasının olumlu bulunduğu; WNV testinin sözel bölümünün eksik oluşunun eleştiri konusu olduğu; WNV testinin öğrencilere uygulanma süreci sağlıklı işlediği; WNV yetenek testi üstün zekâyı ayırt etmede oldukça iyi bulunmakla birlikte sözel bölümünün olmaması yönüyle eksik bulunduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. BİLSEM öğretmenlerinin görüşlerine göre BİLSEM kabul yaşı okul öncesi dönemde alınması gerektiği, önceki yıllarda TKT ile seçilenler ile son yıllarda grup tarama uygulamaları ile seçilenler arasında zihinsel performans ve uyum süreci açısından fark olmadığı, BİLSEM tanılama sürecinde öğrencilerin seçilme yöntemlerinde sıkıntılar yaşandığı, BİLSEM öğretmenleri WNV testi hakkında bilgilendirilmemiş olduğunu, WISC-R testi üstün zekâyı ayırt ediciliği yüksek bir test olmakla birlikte güncel bir testin uygulanması olumlu olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler


Özel yetenekli/üstün zekâlı, tanılama süreci, zeka testleri, psikolojik danışman

Tam Metin:

PDF

Referanslar


Akarsu, F. (2004). Üstün yetenekliler. R. Şirin, A. Kulaksızoğlu ve A.E. Bilgili (Ed.), Üstün Yetenekli Çocuklar: Seçilmiş Makaleler Kitabı (s. 211-218) içinde. İstanbul: Çocuk Vakfı Yayınları, 63.

Ataman, A., Dağlıoğlu, E. ve Şahin, F. (2014). Üstün zekâlılar ve özel yetenekliler konusunda bilinmesi gerekenler. Ankara: Vize Yayınları.

Brown, S.W., Renzulli, J. S., Gubbins, E. J., Zhang, W. ve Chen, C. (2005). Assumptions underlying the identification of gifted and talented students. Gifted Child Quarterly, 49 (1), 68-79.

Callahan, C. M. (2005). Identifying gifted students from underrepresented populations. Theory into Practice, 44 (2), 98-104.

Clark, B. (1997). Growing up gifted (Beşinci baskı). New Jersey: Prentice-Hall, Inc.

Davaslıgil, Ü. (2016). Üstün zekalı ve yetenekliler için farklılaştırılmış matematik programının matematik tutumuna etkisi. Üstün Yetenekliler Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi (UYAD), 3 (2).

Davaslıgil, Ü. (2004). Üstün çocuklar. R. Şirin, A. Kulaksızoğlu ve A.E. Bilgili (Ed.), Üstün Yetenekli Çocuklar: Seçilmiş Makaleler Kitabı (s. 211-218) içinde. İstanbul: Çocuk Vakfı Yayınları, 63.

Dönmez, B. N. (2014). Üstün; akıl, deha, yetenek, dahiler-savantlar gelişimleri ve eğitimleri. Ankara: Vize Yayıncılık.

Eker, A., Kurnaz, A. ve Sarı, H. (2017). Üstün yetenekli öğrencileri tanılama süreci. U. Sak (Ed.), Üstün yeteneklilerin tanılanması. Ankara: Vize Yayıncılık.

Eker, A. ve Sarı, H. (2016, Temmuz). A comparison of identification processes between second and fourth grades students enrolled in Turkish science and art centers: From the experts’ perceptions. 22. WCGTC Dünya Üstün Yeteneklilerin Eğitiminde Yeni Perspektifler Kongresi, Avustralya.

Ersevim, İ. (Ed.). (2001). Özel yetenekli çocukların eğitimi ulusun en büyük kaynaklarından birinin harcanması nasıl önlenir. İstanbul: Özgür Yayınları.

Heller, K. A. (2004). Identification of gifted and talented students. Psychology Science, 46 (3), 302-323.

Kurnaz, A. (2014). Yirminci yılında bilim ve sanat merkezlerinin raporlar ve yönetici görüşlerine dayalı olarak değerlendirilmesi. Özel yetenekliler Eğitimi Araştırmaları Dergisi, 2 (1), 1-22.

Levent, F. (2011). Özel yetenekli çocukların hakları el kitabı anne baba ve öğretmenler için. İstanbul: Çocuk Vakfı Yayınları.

Millî Eğitim Bakanlığı (MEB). (2007). Bilim ve Sanat Merkezleri yönergesi. 16.12.2016 tarihinde http://www.orgm.meb.gov.tr/ adresinden ulaşılmıştır.

Millî Eğitim Bakanlığı (MEB). (2010). Millî Eğitim Bakanlığı iç denetim birimi başkanlığı, Bilim ve Sanat Merkezleri süreci (özel yetenekli bireylerin eğitimi) iç denetim raporu. 16.12.2016 tarihinde http://icden.meb.gov.tr/ adresinden ulaşılmıştır.

Millî Eğitim Bakanlığı (MEB). (2016). Bilim ve Sanat Merkezleri okul/kurum sıralı listesi. 15.10.2016 tarihinde http://www.orgm.meb.gov.tr/ adresinden ulaşılmıştır.

Minton, B. A. ve Pratt, S. (2006). Gifted and highly gifted students: How do they score on the SB5?. Roeper Review, 28 (4), 232-236.

National Association for Gifted Children (NAGC). (2013). Pre-K– Grade 12 program standards. 17.06.2016 tarihinde https://www.nagc.org/resources-publications/ resources/national-standards-gifted-and-talented-education/pre-k-grade-12-0 adresinden ulaşılmıştır.

Sak, U. (2014). Üstün zekâlılar özellikleri tanılanmaları eğitimleri (Dördüncü baskı). Ankara: Vize Yayınları.

Sak, U. (2011). Üstün yetenekliler eğitim programları modeli (ÜYEP) ve sosyal geçerliği. Eğitim ve Bilim, 36 (161), 213-229.

Sıcak, A. (2014). Özel yetenekli öğrencilerin aday gösterme sürecinde öğretmen gözlem puanlarının TKT 7-11 ve WISC-R puanlarını yordayıcılık gücünün incelenmesi. Üstün Zekâlılar Eğitimi ve Yaratıcılık Dergisi, 1 (1) 7-12.

Sternberg, R. J., Jarvin, L. ve Grigorenko, E. L. (2011). Explorations in giftedness. New York, NY: Cambridge University Press.

Şimşek, H. ve Yıldırım, A. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (Genişletilmiş dokuzuncu baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.

Tomlinson, C. A., Kaplan, S. N., Renzulli, J. S., Purcell, J., Leppien, J. ve Burns, D. (2002). The parallel curriculum: A design to develop high potential and challenge high-ability learners. Thusand Oaks, CA: Corwin Press.

Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK). (2010). Özel yeteneklilerin eğitimi ortak akıl platformu raporu. 18.12.2014 tarihindehttp://orgm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2013_08/27032244_20_22_aralk_uyoap.pdf adresinden ulaşılmıştır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM). (2012). Özel yetenekli çocukların keşfi, eğitimleriyle ilgili sorunların tespiti ve ülkemizin gelişimine katkı sağlayacak etkin istihdamlarının sağlanması amacıyla kurulan meclis araştırma komisyonu raporu. Ankara.




DOI: http://dx.doi.org/10.47646/CMD.2020.177