Çocuklukta ve Çocukça Felsefe Yapmak

Barış Mutlu

Özet


“Çocukları neden ve nasıl eğitmemiz gerekir?” sorusu, yanıtlar bulmak istediğimiz kadim bir soru olarak karşımıza çıkar. Tarih içerisinde, bu soruya cevap verme girişiminde bulunan özellikle felsefe ve psikoloji alanında birçok isim olmuştur. Örneğin Platon çocukları “iyi” yetiştirmenin; toplumun, devletin iyisini etkileyeceğini belirtir ve bu nedenle çocukları nasıl eğitmemiz gerektiği konusunda felsefi değerlendirmeler yapar. Platon’un diyaloğundaki açıklamalarını ütopik bulup katılmasak bile, aşk/sevgi gibi onu yönlendiren motivasyon bugün de varlığını sürdürmekte ve bizleri yönlendirmektedir. Yani Platon’u yönlendiren motivasyon ve söz ettiğimiz soruya cevap arayışları hala mevcuttur. Bu arayış yeni gelişmekte olan, “çocuklar için felsefe” projesine hayat veren M. Lipman ve Lipman’ı çok farklı bir çizgide takip eden W. Kohan için de geçerlidir. Bu iki filozof çocuk ve felsefe ilişkisini yeni bir şekilde inşa etmeye çalışır. M. Lipman’a göre çocukların felsefeyle erken buluşması, yaşamımızı belirleyen “iyi düşünme ve çıkarım” için hayatidir. İyi düşünen çocuklar, kendisini, çevresini ve yaşadığı toplumu doğrudan etkiler. Kohan ise, bu düşünme kadar, çocukça düşünmeyi de korumamız gerektiğine inanır, çocukluğun yetişkinlikle unutulacak, arkada bırakılacak bir dönem olmadığını, aksine hayatımızı, dilimizi, etiği, toplumu belirleyen bir güce sahip olduğunu vurgular. Bu filozoflar şuna dikkatimizi çeker: Çocuklukta felsefe yapabilir, çocukça düşünmeye ve felsefe yapmaya devam edebiliriz.


Anahtar Kelimeler


Çocuk, Felsefe, Eğitim, Ahlak

Tam Metin:

PDF

Referanslar


Adorno, T.W. (2012), Ahlak Felsefesinin Sorunları, (çev.: T. Birkan), İstanbul: Metis Yay.

Altuğ, T. (2012), Son Bakışta Sanat, İstanbul: YKY.

Aristoteles (1998), Nikomakhos’a Etik, (çev.: S. Babür), Ankara: Ayraç Yay.

Benjamin, W. (1993), “Mekanik Yeniden-Üretim Çağında Sanat Eseri”, (çev.: H. Hünler), Edebiyat & Eleştiri, 2/3, s. 77-97.

Çotuksöken, B. & Tepe, H. (2013), Çocuklar İçin Felsefe Eğitimi, Ankara: Türkiye Felsefe Kurumu.

Cogito, (1999), “An Interview with Matthew Lipman”, COGITO, V. 13, N. 3.

Dewey, J. (1916), Democracy and Education, New York: MacMillan

Direk, N. (2006), Filozof Çocuk: Çocuklarla Felsefe Konuşmaları, İstanbul: Pan Yay.

Gündoğan, A. O. (2007), Bergson, İstanbul: Say Yay.

Hünler, S.Z. (1997), İki Adalet Arasında: Liberal ve Komüniteryan Düşüncelerin Çatışma Alanı, İstanbul: Vadi Yay.

Kennedy, D.,Kohan, W. O. (2017), “Childhood, Education and Philosophy: a Matter of Time”, (ed.: M.R. Gregory, J. Haynes, K. Murris), The Routledge International Handbook of Philosophy for Children, London: Routledge.

Kennedy, D. and Kohan, W. (2008) “Aiòn, Kairòs and Chrònos. Fragments of An Endless Conversation On Childhood, Philosophy and Education, v. 4, n. 8, jul. Rio de Janeiro: Childhood & Philosophy.

Kohan, W. O. (2015), Childhood, Education, and Philosophy: New Ideas for an Old Relationship, London: Routledge.

Kohan, W. O.(2014), Philosophy and Childhood: Critical Perspectives and Affirmative Practices, New York: Palgrave Macmillan.

Lipman, M., Sharp, A. M. and Oscanyan, F. S. (1980), Philosophy in the Classroom. Philadelphia: Temple University Press.

Lipman, M. (1988), Philosophy Goes to School. Philadelphia: Temple University Press.

Lipman, M. (2003), Thinking in Education, Cambridge: Cambridge University Press.

MacIntyre, A. (1996), Dependent Rational Animals: Why Human Beings Need the Virtue, Illinois: Open Court.

MacIntyre, A. (2006), Ethics and Politics; Selected Essays, Volume 2, Cambridge: Cambridge University Press.

MacIntyre, A (1988), Whose Justice Which Rationality, Indiana: University of Notre Dame Press.

MacIntyre, A. (2001), Erdem Peşinde: Ahlak Teorisi Üzerine Bir İnceleme, (çev.: M. Özcan), İstanbul: Ayrıntı Yay.

Marcuse, H (1997), Tek Boyutlu İnsan: İleri İşleyim Toplumunun İdeolojisi Üzerine İncelemeler, (çev.: A. Yardımlı), İstanbul: İdea Yay.

Marcuse, H. (2016), Eros ve Uygarlık: Freud Üzerine Felsefi Bir İnceleme, (çev.: A. Yardımlı), İstanbul: İdea Yay.

Nussbaum, M. C. (2001), The Fragility of Goodness: Luck and Ethics in Greek Tragedy and Philosophy, Cambridge: Cambridge University Press.

Platon (2000), Devlet, (çev.: S. Eyüboğlu&M.A. Cimcoz), İstanbul: Türkiye İş Bankası Yay.

Poole, R. (1993), Ahlak ve Modernlik, (çev.: M. Küçük), İstanbul: Ayrıntı Yay.

Schechtman, M. (2015), “The Moments of a Life: On Some Similarities Between Life and Literature”, (ed.: J. Lippitt, J.& P. Stokes), Narrative, Identity and the Kierkegaardian Self, Edinburgh: Edinburgh University Press.

Taşdelen, V. (2004), Kierkegaard’da Benlik ve Varoluş, İstanbul: Hece Yay.