Türkiye’de Göç ve Kültürel Çeşitlilik Bağlamında Çocuklarda Davranış Sorunları ve Topluma Yansımaları

Özet

Bu çalışma, Türkiye’de göç ve kültürel çeşitlilik bağlamında çocuklarda görülen davranış sorunlarını ele alan ulusal ve uluslararası literatürü bütüncül bir bakış açısıyla incelemeyi amaçlamaktadır. Göç, çocukların aile yapıları, eğitim süreçleri, sosyal ilişkileri ve kimlik gelişimleri üzerinde çok boyutlu etkiler yaratmakta; bu etkiler çocuklarda farklı davranış sorunlarının ortaya çıkmasına zemin hazırlamaktadır. Çalışma, betimsel
nitelikte bir derleme (narrative review) olarak tasarlanmış; DergiPark, TR Dizin, Google Scholar, Web of Science ve Scopus veri tabanlarında yapılan taramalar sonucunda belirlenen ölçütleri karşılayan toplam 35 çalışma inceleme kapsamına alınmıştır.Bu çalışmanın bulguları, göç ve kültürel çeşitlilik bağlamında çocuklardan görülen davranış sorunlarının tek bir nedene bağlı olmadığını; aile içi stres, ebeveyn tutumları, okul ortamındaki uyum güçlükleri, dil bariyerleri, kimlik karmaşası ile ayrımcılık ve sosyal dışlanma deneyimlerinin etkileşimi sonucunda ortaya çıktığını göstermektedir. İncelenen çalışmalarda davranış sorunlarının; saldırganlık ve karşı gelme gibi dışavurumcu davranışlar, sosyal çekilme ve kaygı gibi içe yönelimli davranışlar ile dikkat ve akademik uyum sorunları şeklinde farklı örüntülerle görülebildiği belirlenmiştir. Ayrıca kapsayıcı eğitim uygulamaları, rehberlik ve psikososyal destek hizmetleri ile aileye yönelik destek programlarının, çocukların davranışsal uyumlarını güçlendiren önemli koruyucu faktörler olduğu vurgulanmaktadır. Göç bağlamında çocuk davranışlarının yalnızca bireysel ya da patolojik bir çerçevede ele alınmasının yetersiz olduğunu; kültürel duyarlılığı esas alan, aile–okul–toplum iş birliğine dayalı bütüncül yaklaşımların gerekliliğini ortaya koymaktadır. Çalışma, eğitim politikaları, müdahale programları ve gelecekte yapılacak araştırmalar için önemli
çıkarımlar sunmaktadır.