Ailede Çocuğun Bireysel Varlığı Üzerine Eleştirel Bir Değerlendirme: Temsil mi, İhmal mi?

Özet

Bu çalışma, Türkiye’de aile merkezli sosyal politika düzenlemelerinin çocukların bireysel hakları üzerindeki etkilerini eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirmektedir. 2025 yılının “Aile Yılı” ilan edilmesiyle açıklanan destek paketleri, ilk bakışta çocuk yararına bir girişim gibi görünmekle birlikte, esasen aile kurumunu güçlendirmeyi hedeflemekte ve çocuğu bağımsız bir özne olarak değil, demografik ve ekonomik hedeflerin bir aracı olarak konumlandırmaktadır. Özellikle yalnızca belirli tarihten sonra doğan çocukları kapsayan düzenlemeler, mevcut çocuk nüfusunu dışarıda bırakarak eşitsizlikleri derinleştirmektedir. Bu yaklaşım, çocuğun aile içinde görünmez hale getirilmesine ve bireysel gelişimsel ihtiyaçlarının göz ardı edilmesine yol açmaktadır. Çalışma, çocukların aile ve devlet bağlamında araçsallaştırılmasını hem kültürel hem de yapısal boyutlarıyla tartışmaktadır. Kültürel normların ve aile pratiklerinin, çocukların kimlik gelişimi, özerklik kazanımı ve toplumsal temsiliyet süreçlerinde belirleyici rol oynadığı, ancak ataerkil ve hiyerarşik yapılar altında bu süreçlerin sınırlanabildiği vurgulanmaktadır. Aile içi güç ilişkilerinin çocukların karar alma kapasitelerini doğrudan etkilediği; göçmen ya da çok kültürlü bağlamlarda ise yeni fırsatlarla birlikte yeni risklerin de ortaya çıktığı belirtilmektedir. Sonuçlar, çocuk haklarının ekonomik ve demografik hedefler karşısında ikincil plana itildiğini göstermektedir. Çocuğun eğitim, sağlık ve kültürel katılım haklarının ihmal edilmesi, bireysel gelişim kadar toplumsal eşitsizlikler açısından da sorunlu bir tablo ortaya koymaktadır. Çalışma, aileyi güçlendirme politikalarının çocuk merkezli yaklaşımlarla yeniden şekillendirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Hak temelli, kültürel duyarlı ve katılımcı politikaların geliştirilmesi, çocuğun hem bireysel özneliğini hem de toplumsal aidiyetini güvence altına alacak sürdürülebilir bir yaklaşım sunabilir.