Ekolojik Sistemler Kuramı Kapsamında Ebeveyn-Çocuk İlişkileri ve Suça Sürüklenen Çocuk

Özet

Bu derleme çalışmasının amacı, son derece önemli bir sorun alanı olan suça sürüklenen çocuk olgusunu psikolojik perspektiften, aile ile ilgili çalışmalardan elde edilen sonuçlar kapsamında incelemektir. Çalışmanın temel amacı, çocukların suça sürüklenmesinde etkili olan risk ve koruyucu faktörleri ebeveyn-çocuk etkileşim süreçleri (ebeveynlik stilleri, aile iletişim dinamikleri ve algılanan ebeveyn desteği) kapsamında bütüncül bir bakış açısıyla aktarmaktır. Bu amaçla, bireyin gelişimi ile çevresel sistemler (mikrosistem, mezosistem, ekzosistem ve makrosistem) arasındaki karşılıklı etkileşimin önemini vurgulayan Bronfenbrenner'in Ekolojik Sistemler Kuramı teorik çerçeve olarak kullanılmıştır. Bu çalışma, alanyazındaki ilgili bilimsel çalışmaların sonuçlarının derlenmesiyle gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular, sosyoekonomik düzey ve aile içinde suç işleyen birinin varlığı gibi daha geniş faktörlerin yanı sıra diğer aile dinamiklerinin çocukların suça sürüklenmesindeki kritik önemini vurgulamaktadır. Aile bütünlüğünün bozulması, ihmalkâr, otoriter veya aşırı hoşgörülü ebeveynlik tarzları, tutarsız disiplin uygulamaları, yetersiz ebeveyn denetimi ve ebeveynin aşırı cep telefonu kullanımı (phubbing) gibi mikrosistem düzeyindeki risk faktörleri, çocuklarda suça sürüklenme davranışını artıran etmenler arasındadır. Öte yandan, algılanan ebeveyn desteğinin ve yakınlığının yüksek olması, güçlü ebeveyn bağlanması ve yüksek öz düzenleme becerileri ise suç davranışının ortaya çıkmasını önleyici faktörlerdendir. Sonuç olarak bu çalışma, ebeveyn-çocuk etkileşim dinamiklerinin çocukların suça sürüklenmesi sürecindeki önemini vurgulamakta ve aile temelli çeşitli müdahalelerin etkililiğini gösteren önemli bir literatür özeti sunmaktadır.