Üstün Yeteneklilerin Eğitiminde Ayrı Okullar: Amerika’daki Üstün Yetenekliler Okullarının Karşılaştırmalı Olarak İncelenmesi

Mahmut Çitil, Sıdıka Ersoy, Merve Özdemir-Kılıç, Ayşıl Ağaya

Özet


Üstün yeteneklilerin eğitimi alanında çoğunlukla kullanılan üç temel strateji bulunmaktadır. Bunlar gruplama, hızlandırma ve zenginleştirmedir. Gruplama uygulamaları üstün yetenekli öğrencilerin kendisi gibi akranlarıyla ayrı bir okulda ya da sınıfta öğrenim görmesi ya da normal gelişim gösteren akranlarıyla bir arada eğitim görmesi şeklinde yapılabilmektedir. Türkiye’de üstün yetenekliler normal gelişim gösteren akranlarıyla aynı ortamda öğrenim görmektedirler. Üstün yetenekli öğrencilere yönelik açılan ayrı okulların içeriği, avantaj ve dezavantajları ise pratikte yeterince bilinmemektedir. Bu araştırmanın amacı üstün yeteneklilere yönelik açılan ayrı okulları belli değişkenlere göre incelemektir. Tarama modelinde betimsel bir çalışma olan bu araştırmada veriler doküman analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Bu kapsamda ABD ve Kanada hizmet veren 10 üstün yetenekliler okulu: özel/devlet, ücreti, kuruluş tarihi, sınıf düzeyleri, kabul ve tanılama şartları, okulda kullanılan program modelleri, müfredatları, sınıf mevcutları, sosyal, kültürel ve sportif faaliyetleri gibi değişkenlere göre analiz edilmiştir. Bu okullar tanınırlık ve internet sitelerinde sundukları içeriğin zenginliğine göre seçilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, okulların büyük çoğunluğunun özel okullar olduğu, bu okulların yıllık 10.000-55.000 dolar arasında ücretleri olduğu, kuruluş tarihlerinin 1870-2017 arasında değiştiği, hemen her eğitim düzeyinde (ilk, orta, lise) hizmet sunulduğu, hemen her okulun kendi tanılama modeli olduğu ve okullara kabulde zekâ testlerinin belirleyici olduğu, okullarda müfredat zenginleştirme ve hızlandırma uygulamalarının yapıldığı, ayrıca çok çeşitli sosyal, kültürel ve sportif faaliyetleri olduğu anlaşılmıştır. Genel olarak değerlendirildiğinde Amerika’da üstün yeteneklilere yönelik okulların çok köklü bir geçmişi olduğu günümüzde de yeni okulların açıldığı anlaşılmıştır. Okulların yapısı ve eğitim içeriği incelendiğinde üstün yetenekli öğrencilere çok iyi imkânlar sunulduğu görülmektedir. Türkiye’de de kamu ve özel sektörün bu tip okullar açması ve etkisine bakılmasının alana ve eğitim sistemine katkı getireceği kanaati tarafımızca oluşmuştur.


Anahtar Kelimeler


üstün yetenek, gruplama, ayrı okul

Tam Metin:

PDF

Referanslar


Akkanat, H. (2004). Üstün veya özel yetenekliler. M.R. Şirin, A. Kulaksızoğlu, A. E. Bilgili.(Haz.). Üstün Yetenekli çocuklar seçilmiş makaleler kitabı içinde (s. 169 – 194). İstanbul: Çocuk Vakfı.

Alston, A. (2011). Having our say: Thoughts, perspectives, and perceptions of graduates of Satellite East Junior High School for the gifted and talented. Doctoral Dissertation, Teachers College, Columbia University, Columbia

Ataman, A. (Ed.). (2009). Özel Gereksinimli çocuklar ve özel eğitime giriş. (7.Baskı) Ankara: Gündüz.

Bakioğlu, A. & Levent F. (2013). Üstün yeteneklilerin eğitiminde Türkiye için öneriler. Üstün Yetenekli Eğitimi Araştırmaları Dergisi, 1(1), 31-44

Bildiren, A. & Çitil, M. (2019). Özel yeteneklilerin tanılanması. Kılıç, O. & Çitil, M. (Ed.) Özel Yetenekli Öğrencim Var içinde (223). Ankara: MEB Yayınları

Callard-Szulgit, R. D. (2010). Parenting and teaching the gifted. R&L Education.

Coleman, L. J. (2001). A rag quilt: Social relationships among students in a special high school. Gifted Child Quarterly, 45 (3), 164–173.

Coleman, L. J. (2005). Nurturing talents in high school. Life in the fast lane. New York, NY: Teachers College Press.

Cross, T. L., Stewart, R. A., & Coleman, L. (2003). Phenomenology and its implications for gifted studies research: Investigating the Lebenswelt of academically gifted students attending a primary magnet school. Journal for the Education of the Gifted, 26, 201–220.

Çitil, M. (2016). Üstün yetenekli öğrencilere sunulan olumlu davranışsal destek temelli problem davranışları önleyici sinif yönetimi uygulamalari: Eylem Araştırması. Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, (Yayımlanmamış Doktora Tezi), Ankara, Türkiye

Çitil, M. (2018). Türkiye’de üstün yeteneklilerin eğitimi politikalarının değerlendirilmesi. Milli Eğitim Dergisi, 47 (ÖZEL SAYI 1), 143-172.

Delcourt, M. A. B., Cornell, D. G., & Goldberg, M. D. (2007). Cognitive and affective learning outcomes of gifted elementary school students. Gifted Child Quarterly, 51(4), 359-381.

DS (2020). Dalton School resmi web sitesi. https://www.dalton.org/

ERGC (2020). Edison Regional Gifted Center resmi web sitesi. https://edisongifted.com/

Eddles-Hirsch, K., Vialle, W., McCormick, J., and Rogers K (2012). Insiders or outsiders: The role of social context in the peer relations of gifted students. socıal and emotıonal dimensions of giftedness. Roeper Review, 34, 53–62. DOI: 10.1080/02783193.2012.627554

Enç, M. (2005). Üstün Beyin Gücü . Ankara: Gündüz.. (İlk Baskı: 1979: Üstün Beyin Gücü. Ankara: A.Ü. Eğitim Bilimleri Fakültesi).

FHS (2020). Fern Hill School resmi web sitesi. https://www.fernhillschool.com/

Goetz, T., Preckel, F., Zeidneer, M., & Schleyer, E. (2008). Big fish in big ponds: A multilevel analysis of test anxiety and achievement in special gifted classes. Anxiety, Stress and Coping, 21, 185–198.

GSGL (2020). Galileo School for Gifted Learning resmi web sitesi. https://www.galileogiftedschool.org/

HC (2020). Hunter College resmi web sitesi. https://hunter.cuny.edu/

Kulik, C. L. C., & Kulik, J. A. (1982). Effects of ability grouping on secondary school students: A metaanalysis of evaluation findings. American Educational Research Journal, 19(3), 415–428.

Kulik, J. A., & Kulik, C. L. C. (1992). Meta-analytic findings on grouping programs. Gifted Child Quarterly, 36(2), 73–77.

Marsh, H. W. (2005). Big-fish–little-pond effect on academic self-concept. German Journal of Educational Psychology, 19, 119–127.

Marsh, H. W., & Craven, R. G. (2006). Reciprocal effects of self-concept and performance from a multidimensional perspective: Beyond seductive pleasure and unidimensional perspectives. Perspectives on Psychological Science, 2, 133–163.

Marsh, H. W., & Hau, K. T. (2003). Big-fish–little-pond effect on academic self-concept: A cross-cultural (26-country) test of the negative effects of academically selective schools. American Psychologist, 58, 364–376.

Marsh, H. W., & Hau, K. T. (2004). Explaining paradoxical relations between academic self-concepts and achievements: Cross-cultural generalizability of the internal–external frame of reference predictions across 26 countries. Journal of Educational Psychology, 96, 56–67.

MC (2020). Mentor College resmi web sitesi. https://www.mentorcollege.edu/

McCoach, D. B., & Siegle, D. (2003). The structure and function of academic self-concept in gifted and general education students. Roeper Review, 25, 61–65.

OAK (2020). OAK Crest Academy resmi web sitesi. https://oakcrestacademy.org/

Neihart, M. (2007). The socioaffective impact of acceleration and ability grouping: Recommendations for best practice. Gifted Child Quarterly, 51, 330–341.

Noll, L J. B. (2012). Iowa educators’ perceptions on talented and gifted alternative education high school students. Doctoral Dissertation, School of Graduate Studies Western İllinois University.

Rogers, K. B. (2007). Lessons learned about educating the gifted and talented: A synthesis of the research on educational practice. Gifted Child Quarterly, 51, 382–396.

Sak, U. (2010). Üstün zekâlılar (özellikleri, tanılanmaları eğitimleri). Ankara: Maya Akademi

Slavin, R. E. (1987). Ability grouping and student achievement in elementary schools: Best evidence synthesis. Review of Educational Research, 57(3), 293–336.

SSGC (2020). The Schilling School for Gifted Children resmi web sitesi. https://www.schillingschool.org/

PACE (2020). Programing for Academic and Creative Excellence – PACE resmi web sitesi. https://pace.ca/

Stelk, W. L. (2007). The state gifted education in Nebraska. Doctoral Dissertation, Faculty of The Graduate College at the University of Nebraska.

Tekden, K. (2017). Yerüstü Hazinelerimiz, TÜZDEV Yayınları, İstanbul.

Tortop, H. S. (2012). Olağanüstü üstün yetenekli öğrencilerin eğitim sürecinde radikal hızlandırma ve Türkiye’nin durumu. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi. Journal of Higher Education and Science, 2(2), 106-113.

Van der Meulen, R. T., van der Bruggen, C. O., Spilt, J. L., Verouden, J., Berkhout, M., & Bögels, S. M. (2014). The pullout program day a week school for gifted children: effects on social–emotional and academic functioning. In Child & Youth Care Forum (Vol. 43, No. 3, pp. 287-314). Springer US.

Vaughn, V., Feldhusen, J. F., & Asher, J. W. (1991). Meta-analysis and review of research on pull-out programs in gifted education. Gifted Child Quarterly, 35, 92–98.

VGA (2020). Vanguard Gifted Academy resmi web sitesi. https://vanguardgiftedacademy.org/

Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2005). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayınları




DOI: http://dx.doi.org/10.47646/CMD.2020.215