Türk Çocuk Edebiyatında Sorun Odaklı Yaklaşım

Oğuzhan Yılmaz, Yasin Mahmut Yakar

Özet


Çocuk okurun problemlerle yüz yüze geldiği ve bu problemlerle başa çıkabilme yetisini kitaplar aracılığıyla kazandığı edebiyatın adı şeklinde tanımlanabilecek sorun odaklı çocuk edebiyatının Türkiye’deki geçmişi yakın döneme dayanır. Çalışmada sorun odaklı çocuk edebiyatı kavramı, bu kavramın özellikleri, kavram odağında Türkiye ve dünyada yapılan akademik çalışmalar ve bu yaklaşımın Türk çocuk edebiyatına yansımaları tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışma sonucunda sorun odaklı çocuk edebiyatıyla ilgili isimlendirme problemi başta olmak üzere birtakım tartışmaların yaşandığı, Türkiye’de bu alan odağında yapılan çalışmaların sınırlı olduğu belirlenmiş, özellikle bibliyoterapi anlamında bu yaklaşımdan faydalanılabileceği öngörülmüştür.


Anahtar Kelimeler


Çocuk edebiyatı, çocuk kitaplarında konu, sorun odaklılık.

Tam Metin:

PDF

Referanslar


Ak, S. (2014). Domates saçlı kız. İstanbul: Cançocuk Yayınları.

Ak, S. (2018). Horoz adam ve korsan. İstanbul: Can Yayınları.

Angelidou, K. (2013). The invention of children’s literature: The case of the mischievous Roald Dahl. Unpublished master’s thesis, Aristotle University of Thessaloniki, Greece.

Bahadıroğlu, Y. (2018). Yetim çocuk. İstanbul: Nesil Yayınları.

Binyazar, A. (2015). Günışığına yolculuk. İstanbul: Cançocuk Yayınları.

Blatt, G. T. (1972). Violence in children's literature: A content analysis of a select sampling of children's literature and a study of children's responses to literary episodes depicting violence. Unpublished Phd dissertation, Michigan State University, USA.

Bozfırat, A. (2011). Sokakta tek başına. İstanbul: Günışığı Kitaplığı.

Chappell, S. ve Faltis, C. (2007). Spanglish, bilingualism, culture and ıdentity in Latino children’s literature. Children’s Literature in Education, 38, 253–262.

Collier, M. D. (2000). Through the looking glass: Harnessing the power of African American children's literature. The Journal of Negro Education, 69(3), 235-242.

Crain, H. (1972). Basic concepts of death in children's literature. Elementary English, 49(1), 111-115.

Çınaroğlu, A. (2015). Terzi masalı. İzmir: Uçanbalık Yayınları.

Dağlıoğlu, H. E. ve Çamlıbel Çakmak, Ö. (2009). Okul öncesi çocuklarına yönelik yayınlanan hikâye kitaplarının şiddet ve korku öğeleri açısından incelenmesi. Türk Kütüphaneciliği, 23 (3), 510-534.

Daniel, K. (2014). Content Analysis Of Picture Books About Bullying Unpublished master’s thesis, Bowling Green State University, Bowling Green, Ohio, USA.

Davis, O. I. (1998). The rhetoric of quilts: Creating ıdentity in African-American children's literature. African American Review, 32(1), 67-76.

DeGeorge, K. L. (1998). Using children's literature to teach friendship skills to children with learning disabilities. Intervention in School and Clinic, 33(3), 157-162.

Der, A. (2015). Darmadağın. İstanbul: Günışığı Kitaplığı.

Dilidüzgün, S. (1996).Çağdaş çocuk yazını. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.

Erdoğan, F. (2009). Korsan kitap çetesi. İstanbul: Mavibulut Yayınları.

Esch, G. (2008). Children’s literature: Perceptions of bullying. Childhood Education, 84 (6), 379-382.

Fırat, H. ve Çeker, S. (2016). Çocuk kitaplarında dilin şiddet aracı olarak kullanımı. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, Özel Sayı, 83-107.

Fırat, H., Güleç, H. ve Şahin, Ç. (2013). Okul öncesi dönem çocuklarına yönelik hazırlanan masal ve öykü kitaplarının korku ve şiddet öğeleri açısından incelenmesi. The Journal of Academic Social Science Studies (JASSS), 6(5), 217-241.

Flanagan, K.S, Hoek, K.K.V., Shelton, A., Kelly, S., Morrison, C. M. ve Young, A.M. (2013). Coping with bullying: What answers does children’s literature provide?. School Psychology International, 34, 691-706.

Freeman, G. (2014). The implementation of character education and children’s literature to teach bullying characteristics and prevention strategies to preeschool childrens: An action research project. Early Childhood Educational Journal, 42, 305-316.

Göknil, C. (2011). Babasının başka evi var. İstanbul: Can Yayınları.

Göknil, C. (2016). Kuyruksuz. İstanbul: Can Yayınları.

Green, C. ve Oldendorf, S. B. (2005). Teaching religious diversity through children's literature. Childhood Education, 81(4), 209-218.

Günyüz, M. (2011). Sorun odaklı çocuk edebiyatı: Babamın Gözleri Kedi Gözleri ve Sevgili Annelerim kitapları bağlamında boşanmış aile çocuğu olarak edebiyatta yer almak. 3. Ulusal Çocuk ve Gençlik Edebiyatı Sempozyumu 5-7 Ekim 2011 içinde (s.) Ankara: Ankara Üniversitesi.

Gürdal Ünal, A. (2011). Türk çocuk edebiyatında engellilik. İstanbul: Evrensel Basım Yayın.

Hasırcı, S. (2011). Çocuk kitaplarında şişmanlığın (obezite) ele alınışı üzerine bir değerlendirme. 3. Ulusal Çocuk ve Gençlik Edebiyatı Sempozyumu 5-7 Ekim 2011 içinde (s.) Ankara: Ankara Üniversitesi.

İdris, M. (2015). Filozof köpek. İstanbul: Vakvak Yayınları.

İdris, M. (2015). Trafik polisi kurbağa. İstanbul: İstanbul Büyükşehir Belediyesi (Kültür AŞ) Yayınları.

İdris, M. (2016). Çocuk kırmızı. İstanbul: Vakvak Yayınları.

İplikçi, M. (2017). Kömür karası çocuk. İstanbul: Günışığı Kitaplığı.

Kara, Ş. (2007). Fantastik çocuk kitaplarında uzamın imgesel işlevi ve şiddet. Çankaya Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi, 7, 61-72.

Karakaşlı, K. (2016). Konaktakiler. İstanbul: Günışığı Kitaplığı.

Karatay, H. (2016). Çocuk kitaplarında bulunması gereken özellikler. T. Şimşek (Ed.), Okul öncesinde çocuk edebiyatı ve medya içinde (ss. 81-130). Ankara: Grafiker Yayınları.

Kıral, G. (2014). Umut Sokağı Çocukları. İstanbul: Günışığı Kitaplığı.

Kramer, P. A. ve Smith G. G. (1998). Easing the pain of divorce through children's literature. Early Childhood Education Journal, 26( 2), 89-94.

Leach, K. D. (2014). Aggression in popular children's picture books: A content analysis (Master’s thesis, Brigham Young University, Provo, USA).

Lee, J. S. vd. (2014). Cultural variances in composition of biological and supernatural concepts of death: A content analysis of children’s literature. Death Studies, 38, 538–545.

Livaneli, Z. (2015). Son adanın çocukları. İstanbul: Doğan Egmont Çocuk Kitapları.

Morellato, L. (2016). Symbolic violence in contemporary Japanese children’s literature: Case study of a Japanese folklate in its twenty-first century picture books renditions. Unpublished master’s thesis, Lund University, Sweden.

Moss, J. P. (1972). Death in children's literature. Elementary English, 49(4), 530-532.

Oliver, R.L., Young, T.A. ve LaSalle, S. M. (1994). Early lessons in bullying and victimization: The help and hindrance of children's literature. School Counselor, 42, 137-146.

Oral, F. (2018). Farklı ama aynı. İstanbul: YKY.

Özkök, G. ve Şen, C. (2018). Gün Bey’in penceresi. İstanbul: Can Çocuk Yayınları.

Öztürk, M. ve Giren, S. (2016). Okulöncesi dönemdeki çocuklar için hazırlanan hikâye kitaplarındaki korku ve şiddet öğelerinin incelenmesi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi (TEKE), 5(4), 2095-2108.

Poling, D. A. ve Hupp J. M. (2008) Death sentences: A content analysis of children's death literature, The Journal of Genetic Psychology, 169(2), 165-176.

Prater, M. A vd. (2006). Using children's books as bibliotherapy for at-risk students: A guide for teachers, preventing school failure. Alternative Education for Children and Youth, 50(4), 5-10.

Rasinski, T. V. ve Padak, N. D. (1990). Tapping children's language roots. Language Arts, 67(6), 576-580.

Sertbarut, M. (2013). Sınıfta kalanlar okul açtılar. İstanbul: Çizmeli Kedi Yayınları.

Sever, S. (2002). Çocuk kitaplarına yansıtılan şiddet (Millî Eğitim Temel Yasası ve Çocuk Haklarına Dair Sözleşme bağlamında bir değerlendirme). Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 35 (1-2), 25-37.

Sezer, Ç. (2015). Juju-beni unutma. Ankara: Bilgi Yayınevi.

Soysal, M. (2017). Daralan. İstanbul: Günışığı Kitaplığı.

Speece, M. W. ve Brent, S. B. (1984). Children's understanding of death: A review of three components of a death concept. Child Development, 55(5), 1671-1686.

Swenson, E. J. (1972). The treatment of death in children's literature. Elementary English, 49(3), 401-404.

Şirin, M. R. (2007). Çocuk edebiyatına eleştirel bir bakış. Ankara: Kök Yayıncılık.

Taş, Ş. (2013). Gençlik edebiyatında sorun odaklı yaklaşım. İyi Kitap, 48, 26.

Tohumcu, A. (2017). Eksimus serüvenleri-1: Üç kişilik ordu. İstanbul: Cançocuk Yayınları.

Tosuner, N. (2013). Dayım balon olmuş. İstanbul: Günışığı Kitaplığı.

Turan, L. (2005). Arkadaş Edinme Güçlüğü Çeken Çocukların Problemlerini Çözmede Çocuk Edebiyatından Yararlanma. Kâzım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, 12, 124-135.

Ural, Y. (2015). Müzik satan çocuklar. İstanbul: Marsık Kitap.

Wang, C. vd. (2015). The bullying literature project: Using children’s literature to promote prosocial behavior and social-emotional outcomes among elementary school students. Contemp School Psychol 19, 320–329.

Yakar, Y. M. (2017). Türk çocuk edebiyatında göç olgusu. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi [Taed], 58, 339-353.

Yakar, Y. M. (2018). Çocuk şiirinde sorunlu coğrafyalar ve acı çeken çocuklar. EKEV Akademi Dergisi, 22(73), 585-594.

Yakar, Y. M. ve Yılmaz, O. (2015). Beyazbulut dergisinde yer alan kurgusal metinlerdeki karakterlerin çatışmaları çözme biçimleri, Erzincan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Türkçe Öğretimi Özel Sayısı, ÖS II, 57-66.

Yılmaz, M. (2016). Yaşlı fil ve lir kuşu. Ankara: Panama Yayıncılık.

Yılmaz, N. (2012, 2 Şubat). Çocuk edebiyatı ve ideoloji. Cumhuriyet Kitap. www.cocukvakfi.org.tr/resource/docs/Kitap_Kokusu.doc. Erişim tarihi: 30. 08. 2018

Yılmaz, O. (2016). Çocuk kitaplarında bulunması gereken özellikler. T. Şimşek (Ed.), Okul öncesinde çocuk edebiyatı ve medya içinde (ss. 61-108). Ankara: Grafiker Yayınları.